Русский
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Այս իշխանության օրոք մեր արտաքին պարտքը ավելացել է 1,9 միլիարդ դոլարով

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

1or.am  կայքը Հայաստանի տնտեսական նոր հնարավորություններ, եվրոբոնդերի թողարկման ռիսկերի մասին զրուցել է տնտեսագետ Թադևոս Ավետիսյանի հետ։

—Պարոն Ավետիսյան, մարտից ուժի մեջ է մտնում ՀՀ-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը։ Այդ համաձայնագիրը ինչ հնարավորություններ կարող է տալ տնտեսական խնդիրների հաղթահարման համար։

— Նման իրավիճակում, որում հայտնվել է Հայաստանի տնտեսությունը դժվար է ասել, թե իրականում ինչ հնարավորություններ կստեղծվեն։ Իհարկե փաստաթուղթը որոշակի արտոնյալ ռեժիմներ նախատեսում է  նաև տնտեսական  փոխգործակցության տեսակետից, բայց իրականում դա ավելի շատ քաղաքական փաստաթուղթ է և քաղաքական համակարգին է վերաբերում՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության  և մի շարք այլ բնագավառների։ Բայց պետք է նաև մենք կարողանանք ճիշտ գործադրել այդ հնարավորությունները, որ կարողանանք ստանալ որոշակի բարձր մակարդակ ԵՄ անդամ պետությունների հետ հարաբերություններում։ Եվ նաև սա կարող է որոշ չափով նպաստել ներդրումների ներգրավմանը ԵՄ անդամ երկրների տարածքից։ Բայց այս բոլորը միայն ենթադրություններ են, ցավոք փաստը այն է նաև, որ մենք, օրինակ, մեկ այլ միության ՝ԵԱՏՄ անդամ դարձանք  և փաստացի այդպես էլ չենք կարողանում օգտվել այդ հնարավորություններից, որ այդ տնտեսական միությունը տալիս է անդամ երկրներին։ Ինչ կունենանք՝ դժվար է ասել և սա նաև չի կարող այդ համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելը միանգամից կամ կարճ ժամկետում հաջողություններ գրանցել։ Սրանք ավելի շատ միջնաժամկետ և երկարաժամկետ հեռանկարում պետք է դիտարկվեն։

—Այդ համաձայնագիրը ինչ հնարավորություն կտա սոցիալ-տնտեսական հարցերի լուծման համար:

— Ընդհանուր առմամբ այդ համաձայնագիրը վերաբերում է ԵՄ անդամ երկրների հետ որոշակի փոխգործակցությանը և համագործակցությանը նաև հումանիտար ոլորտում, մշակութային ոլորտում։ Այսինքն, ընդհանուր առմամբ հնարավորություններ կան, բայց այդ փաստաթուղթը պարտավորեցնող չի և չունի հստակ ժամանակացույց՝ ծրագրային ինչ-որ փոխգործակցության։ Սրանք ընդհանուր կանոններ են, որոնք վերաբերում են երկրներին և Հայաստանի Հանրապետությունը ավելի շատ ստանձնել է պարտավորություն, որ իր օրենսդրությունը համապատասխանի ԵՄ չափանիշներին։ Եվ այս իմաստով, այո, կան նաև սոցիալական որոշ դրույթներ, օրինակ աշխատողների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ կամ սոցիալական ընդհանուր կարգավորումների վերաբերյալ, սոցիալական իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ որոշակի կանոնակարգումներ։ Եվ, թե ինչ արագությամբ մենք դա կունենանք և կյանքի կկոչենք, որովհետև մի բան է օրենքները փոխելը, մեկ այլ բան է իրականությունը։ Այսինքն, այսօր էլ եթե վերցնենք մեր գործող օրենքները, նվազագույն չափանիշների մեջ, իր մեջ պարունակում է և սոցիալական խնդիրների լուծման և աշխատողների իրավունքների պաշտպանության՝ ի վերջո մենք 2004 թվականից սկսած վավերացրել ենք նաև Եվրոպական վերանայված սոցիալական պարտիան, այսինքն եվրոպական այդ սկզբունքները որդեգրել ենք։ Այսինքն, իրավական կարգավորումները և նմանատիպ միջազգային փաստաթղթերը ինքնին կարևոր են երկրի՝ աշխարհին ինտեգրման տեսանկյունից, երկրի վարկանիշի բարձրացման առումով, բայց իրավիճակը, թե այդ փաստաթղթերը ինչպիսի ազդեցություն կունենան կոնկրետ իրավիճակում, կոնկրետ տնտեսության վրա, սոցիալական ոլորտի վրա առավելապես կախված է, թե ինչ արդյունավետությամբ և հետևողականությամբ կյանքի կկոչվեն այդ փաստաթղթում ամրագրված դրույթները մեր երկրում։

—Կառավարությունն իրականացրել է 750 միլիոն դոլարի եվրոբոնդերի թողարկում։ Տնտեսության համար ո՞րն է եվրոբոնդերի թողարկման ռիսկը։

—Արտաքին պարտքն է ավելացել և շարունակում է ավելանալ։ 750 միլիոն դոլարը քիչ չի, երբ  համեմատում ենք նաև վերջին շրջանը։ Այսինքն, նախորդ երեք տարիներին այս իշխանության օրոք մեր արտաքին պարտքը ավելացել է շուրջ 1,9 միլիարդ դոլարով և կարող եմ ասել, որ արտաքին պարտքը և ՀՆԱ-ի հարաբերակցությունը դառնում է կրիտիկական։ Այսինքն, մենք արտաքին պարտքը շուրջ 6 միլիարդ դոլարով՝ մի փոքր էլ ավել, մենք արտաքին պարտք ունենք և եթե դրան գումարենք նաև այսօրվա իշխանության վարքագիծը, ովքեր որդեգրել են անընդհատ պարտքի ներգրավման քաղաքականություն, սա նշանակում է, որ շատ մոտ ապագայում մենք կմոտենանք մեր պարտքային ճգնաժամի շեմին։ Այսինքն, եթե անընդհատ ներքին և արտաքին պարտք վերցնում, բայց երկրի ՀՆԱ-ն չի ավելանում այլ նվազում է, դրա հետ մեկտեղ նաև նվազում է երկրի պետական բյուջեն, ինչի հետևանքով չենք կարողանա վճարել նաև արտաքին պարտքը՝ տոկոսները և մայր գումարները, այսինքն չենք կարողանում սպասարկել արտաքին պարտքը, ապա հայտվելու ենք ճգնաժամի մեջ իր բոլոր հետևանքներով։ Այսինքն, արդեն այդ գործով կսկսեն զբաղվել տարբեր կառույցներ, որոնք զբաղվում են արտաքին պարտքի խնդրով, ավելի կխստացվի արտաքին պարտքի ներգրավման պահանջները երկրի նկատմամբ և ի վերջո երկրի վարկանիշը անկում կապրի նաև ներդրումային միջավայրի տեսքով։ Սրանք այն ռիսկերն են, որոնք կան, որովհետև այդ ռիսկերը վերջին տարիներին ավելացել են: Շատ կարևոր է, թե այդ արտաքին պարտքը ինչի համար է վերցվում։ Եթե այդ արտաքին պարտքը վերցնում են նրա համար, որ այս ապաշնորհ կառավարությունը չի կարողանում ներքին ռեսուրսներով երկրի ներքին տնտեսական համակարգով ապահովել նվազագույն սոցիալական ծախսերը՝ վճարել աշխատավարձ, թոշակ, նպաստ և անընդհատ ընթացիկ ծախսերի համար վերցնում է ներքին կամ արտաքին պարտք, ապա դա շատ մտահոգիչ է։ Արտաքին պարտքը շատ ավելի արդյունավետ կլինի, եթե օգտագործվի և կիրառվի ենթակառուցվածքների զարգացման վրա, պետական ներդրումների ուղղությամբ և երկարաժամկետ արդյունք ապահովող ծրագրերի վրա։ Հակառակ դեպքում ստացվում է, որ մենք մեր ապագա զարգացման հնարավորությունից վերցնում ենք միջոցներ և կրճատում ենք այդ հնարավորությունը, որ այսօրվա ընթացիք խնդիրները լուծենք։ Այդ 750 միլիոն դրամի արտաքին պարտքը, որ վերցնում ենք դա վերցված է տասը տարով և ապագա տաս տարիների ընթացքում, մեր բոլորիս հարկերից, մեր պետության զարգացման ռեսուրսից հանելու ենք և վճարենք մեր արտաքին պարտքը, և կրճատվում է նաև ապագա զարգացման հնարավորությունները։

Սոնա Գիշյան

www.1or.am 

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Ученые выяснили, чем питались люди 780 тыс. лет назадКатоликос Арам Первый поздравил Джозефа Ауна с избранием на пост президента Ливана РИА Новости: Авиарейсы из Москвы и Еревана в Саратов были перенаправлены на запасные аэродромы В давке в знаменитой мечети Омейядов в Дамаске погибли 4 человека, 16 получили раненияЭнтони Хопкинс выступил с трогательным посланием после потери дома в результате разрушительных лесных пожаров в Лос-АнджелесеТурция назначила нового посла в АзербайджанеПлемянники экс-мэра Дилижана за 16 тысяч долларов поспособствовали отчуждению земли своему знакомому Турцию разъярило возможное присутствие французских сил на сирийской границеПрезидент США Джо Байден в среду выступит с прощальной речьюЧисло жертв пожара в Лос-Анджелесе увеличилось: губернатор призвал провести расследованиеНа Кубани вдвое выросло число дельфинов, погибших из-за разлива нефтепродуктов в Черном мореАэропорты Казани, Нижнекамска и Ульяновска в РФ временно приостановили работуПрезидент Литвы назвал Калининградскую область исторической частью страныШольц блокирует дополнительные поставки оружия Киеву на €3 млрдКанада направит в Калифорнию для борьбы с огнем 250 пожарныхТрамп заявил о подготовке встречи с ПутинымЧисло жертв пожаров в Лос-Анджелесе увеличилось по меньшей мере до 10 человекПостоянный докладчик Европарламента по Армении приветствовала старт процесса по вступлению РА в ЕСJPMorgan удвоил оценку застрахованного ущерба от пожаров в Лос-АнджелесеЕС рекомендовал авиакомпаниям мира не летать в Россию после катастрофы азербайджанского лайнера«Реал» победил «Мальорку» и в финале сыграет с «Барселоной» В охваченном пожарами Лос-Анджелесе задержали подозреваемого в поджогеАрмянский эксперт: Азербайджан никогда не готовился к мируТрамп пообещал обнародовать доклад о неопознанных дронах в СШАЦена фьючерса на золото поднималась выше $2 700 за тройскую унциюАрмения сохранила 74-е место в мировом рейтинге паспортов Более 2000 детей со всей России, а также из Армении, Пакистана, Таджикистана и Узбекистана встретили Новый год в «Артеке» Лукас Селараян официально присоединился к «Бельграно»: он в тройке самых дорогих игроков клуба В Армянском музее Москвы пройдут лекции о Вардгесе Суренянце и Артавазде Пелешяне В Ереване у станции метро «Шенгавит» обнаружено тело мужчины Сегодня.ру: Армению ждет новая эскалация и потеря новых территорий Более 800 родителей израильских солдат обвинили Нетаньяху в безответственном риске жизнями их детейПарламент Ливана избрал 14-м президентом страны командующего вооруженными силами, генерала Джозефа АунаИранский генерал обвинил Россию в том, что она не остановила продвижение повстанцев в СирииДепутат Европарламента: Планы Алиева нарушают суверенитет Армении и международное правоИ в регионах Армении стоимость проезда в общественном транспорте может повыситьсяРоман Григорян стал победителем турнира по шахматам «Рождественский Рапид – 2025» Тигран Назарян из Омска стал лауреатом Рождественского фестиваля творчества Исилькульской епархии РПЦ Медведев: Не удивлюсь, если сбривший бороду Пашинян вспомнит, что Армения – член ОДКБ В Армении с 4 февраля по 18 апреля пройдут учебные сборы резервистов Погода в Армении Министр: Проект вторичного продления срока эксплуатации Армянской АЭС реализуется успешно Правительство Армении освободило две компании от уплаты таможенных пошлин Умер российский стример Спокойнич: подробности, причины, последние дни В Японии на аукционе продали гигантского тунца за 1,3 млн долларов Тему асфальта тоже «бросают к ногам»: «Паст»Ожидаются новые увольнения: «Паст»«Всех статей Уголовного кодекса Армении будет недостаточно, чтобы судить Никола Пашиняна»: «Паст»В Армении отремонтируют памятники, посвященные памяти погибших в Великой Отечественной войне: «Паст»Решение по делу Карена Акопяна затягивается уже полтора месяца: какую позицию сегодня выскажет апелляционный суд? «Паст»
Самое популярное